First text written in Dutch, second text in English.
Sterfelijkheid is een kenmerk van ons allemaal. Toch is het iets waar we in het algemeen weinig bewust bij stilstaan.
Bij mij durft dit feit zich wel eens te profileren tussen mijn andere gedachten. En meestal brengt deze gast niet zo een goed gevoel met zich mee, al vermomt hij het in een verrassingscadeau. Sterfelijkheid roept existentiële vragen op die moeilijk (of niet) te beantwoorden zijn én existentiële vaststellingen. De vragende mens leeft met een achtergrond van mysterie die verder reikt dan we ons kunnen inbeelden.
—————— —————–
Buiten de woordelijke bedenkingen die het besef van sterfelijkheid aandrijven en tegelijk door sterfelijkheid worden opgeroepen, ervaar ik soms ook een puur intuïtief gevoel van wat een stuk groter is dan mezelf, waar mijn buik met een signaal van paniek op reageert.
“Ook het gevoel dat er ontstaat na het rationele nadenken over de dood, wanneer het begrip eindigheid van het leven tot in het diepste van mijn ziel doordringt, maakt dat ik het onbegrijpelijke beter begrijp of er toch een groter besef van heb, zonder het in woorden te kunnen omschrijven.”
-Ik-
——————- ——————
Het universum zwijgt en verwondert:
Ook al kunnen we, als mens, zelf betekenis en ‘zin’ aan ons leven geven, toch jaagt de onwetendheid omtrent en omvang van het bestaan mij angst aan.
Wij zien ons leven als groots, maar de wetenschap bewijst ons dat we immens klein zijn. Dat, samen met niet weten wat er hierna komt (niet noodzakelijk in de zin van ‘leven we verder?’ maar in de zin van ‘wat is niks?’, niks kunnen we ons niet voorstellen omdat we nog nooit ‘niks’ hebben ervaren), bezorgt ons een gevoel van onbehagen. In ons dagelijkse leven wordt ons namelijk de hele tijd duidelijk gemaakt dat wij, mensen, heel belangrijk zijn. We leven in een illusie waarin we ons het grootste deel van de tijd op een heel klein stukje van het bestaan richten (zoals succesvol zijn in het werk, presteren, over de directe omgeving babbelen en roddelen, ‘mooi*’ zijn) en enkel door een strikt menselijke bril. Verder en anders kijken of waarden en gedragingen in het licht zien van ‘alles’ en op grond daarvan andere prioriteiten stellen, is raar. Het onbehagen komt dus mede voort uit het feit dat we gedwongen worden op een andere manier dan normaal naar onszelf en onze plaats te kijken.
Zo krijgen we bij het besef van sterfelijkheid:
- een antwoord (we zijn klein) waar we niet naar leven (waardoor ons grootheidsgevoel plots afgenomen wordt = onbehagen)
- een vraag (wat is er hierna?) waar we geen antwoord op kunnen vinden (=onbehagen)
*Wat trouwens ontzettend subjectief is en afhangt van tijd en ruimte.
(nog een verklaring voor puntje 2) Ten slotte wil ik het nog hebben over de aard van de mens; de mens is namelijk van nature nieuwsgierig. Het grootste deel van de vragen die de mens zichzelf kan stellen, wordt vergezeld door een antwoord. Zeker in de dagelijkse omgang is dit het geval. Wanneer we dan, na het besef van sterfelijk, vragen stellen die verder reiken dan onze kennis en waarop geen antwoord gegeven kan worden, is de mens ontevreden. De ongemakkelijkheid die we op dat moment voelen, is ook een teken van ons verlangen naar zekerheid. Ondanks dat we dit in het leven niet hebben, zorgt de illusie van zekerheid waarin de mens leeft ervoor dat we dit wel verwachten en dit opeens ‘missen’.
Aan de andere kant bevat het besef van sterfelijkheid ook voordelen. Zo is de mens geneigd te ondernemen en niet uit te stellen. ‘Iets één keer krijgen’ (één keer leven) zorgt ervoor dat we dit als waardevoller en kostbaarder gaan zien en er alles willen uithalen wat erin zit. Zelfs bij heel veel tegenslag kan het ervoor zorgen dat men toch doorzet (en niet de hele dag in bed blijft liggen) omdat dit eindige leven de enige kans biedt om te proeven van een heel spectrum aan verschillende dingen die zich in de wereld/in het bestaan schuilhouden. Je hebt niet de kans om eeuwig ‘later misschien’ te blijven zeggen en het dan uiteindelijk nooit te doen. Je weet dat het nu of nooit is.
De kritische houding die het besef van sterfelijkheid met zich kan meebrengen, is volgens mij ook een pluspunt omdat het mensen scherp houdt en onrecht in een wereld waarin het niemand iets opbrengt (behalve pijn bij het slachtoffer), kan uitbannen.
Voorbeeld vorige alinea: Geld afnemen van mensen die al tekort komen, levert mij misschien op het eerste gezicht iets op, maar op langere termijn (dewelke overigens niet heel lang is) ben ik dood en word ik alleen nog maar als slechterik herinnerd. De mensen waarvan ik het geld afnam, leefden door mij een groot deel van hun eindige leven in miserie. Waarom zou ik dat willen?
Mortality is a characteristic of all of us. Yet it is something we generally do not consciously think about.
For me this fact sometimes dares to profile itself between my other thoughts. And usually this guest doesn’t bring such a good feeling with him, even though he disguises it in a surprise gift. Mortality raises existential questions that are difficult (or impossible to answer) and existential findings. The questioning human lives with a background of mystery that extends beyond what we can imagine.
——————- ——————–
Apart from the verbal concerns that drive the awareness of mortality and at the same time are evoked by mortality, I sometimes also experience a purely intuitive feeling of what is a lot bigger than myself, to which my stomach responds with a signal of panic.
“Also the feeling that arises after the rational thinking about death, when the concept of finiteness of life penetrates into the depths of my soul, makes me understand the incomprehensible better or gives me a greater sense of it, without being able to describe it in words.”
-Me-
———————- ———————
The universe is silent and makes you wondering:
Even though we, as human beings, can give ‘meaning’ to our lives, the ignorance and extent of existence frightens me.
We see our life as big, but science proves that we are immensely small. That, together with not knowing what comes next (not necessarily in the sense of ‘do we live on?’ but in the sense of ‘what is nothing?’, we cannot imagine ‘nothing’ because we have never experienced ‘nothing’) gives us a feeling of unease. In our daily lives it is made clear to us all the time that we humans are very important. We live in an illusion in which we focus most of the time on a very small part of existence (such as being successful in work, performing, chatting and gossiping about the immediate environment, being ‘beautiful *’) and only by a strictly human pair of glasses. Looking further and differently or seeing values and behavior in the light of ‘everything’ and setting other priorities based on that, is strange. The discomfort is partly due to the fact that we are forced to look at ourselves and our place in a different way than normal.
With the notion of mortality, we receive:
- an answer (we are small) that we do not live by (as a result of which our sense of greatness is suddenly taken away = discomfort)
- a question (what’s next) that we can’t find an answer to (= discomfort)
* Which, incidentally, is extremely subjective and depends on time and space.
(another explanation for point 2) Finally, I want to talk about the nature of man; humans are naturally curious. The majority of the questions that people can ask themselves are accompanied by an answer. This is certainly the case in daily interaction. When, after realizing mortal, we ask questions that extend beyond our knowledge and to which no answer can be given, people are dissatisfied. The uneasiness that we feel at that moment is also a sign of our desire for certainty. Despite the fact that we do not have this in life, the illusion of certainty in which people live makes us expect it and suddenly “miss it”.
On the other hand, the notion of mortality also contains benefits. In this way people are inclined to undertake and not to postpone. “Getting something once” (only living once) ensures that we see this as more valuable and want to get the most out of it. Even with a lot of setbacks it can cause people to continue (and not stay in bed all day) because this finite life offers the only chance to taste a whole spectrum of different things that happen in the world and conceal in existence. You don’t have the chance to keep saying “maybe later” and then never to do it. You know it is now or never.
The critical attitude that the notion of mortality can entail is, in my opinion, also a plus because it keeps people sharp and can banish injustice in a world in which nobody benefits from it (the only consequence is causing pain in the victim).
Example previous paragraph: Taking money from people who are already deficient may give me a benefit at first sight, but in the longer term (which by the way is not very long) I am dead and I only will be remembered as a bad guy. The people from whom I took the money lived, by my fault, a large part of their finite lives in misery. Why would I want that?
The Idealist 